Hugo Chavez agus Réabhlóid Bholavarach Veiniséala

le caoinchead Grúpa Meáin Bhéal Feirste

 

 

Le Feargal Mac Ionnrachtaigh

 

Léiríonn bua na réabhlóide Bolavaraí sna toghcháin náisiúnta in Veiniséala ag deireadh na seachtaine go bhfuil tacaíocht fhorleathan sa tír don chlár claochlaithe soch-eacnamaíochta atá á chur i bhfeidhm ag rialtas Hugo Chavez. Bhí Veiniséala in áit dhifriúil, áfach, nuair a tháinig ann do chlú Chavez an chéad uair thiar in 1992. Chuir uachtarán na tíre ag an am, Carlos Andres Pérez, polasaithe eacnamaíochta nua-liobrálacha i bhfeidhm, a mhúnlaigh Stáit Aontaithe Mheiriceá agus an IMF, agus a rinne léirscrios neamhthrócaireach ar bhochtáin na tíre.

 

Úsáideadh an lámh láidir chun na hollchíréibeanna in aghaidh na gciorruithe ar chaiteachas shóisialta a chur faoi chois agus dúnmharaíodh níos mó na 276 agóideoir i slad an El Caracazo. D’eagraigh Chavez, agus é ina cheannfort míleata san arm ag an am, ‘coup’ teipthe in éadán an tsean-réimis, agus chríochnaigh sé ag caitheamh dhá bhliain i bpríosún dá bharr.

 

Lainseáil Chavez páirtí polaitiúil úr darbh Gluaiseacht an Chúigiú Poblacht ar scaoileadh saor ón phríosún dó, a tháinig chun cumhachta in 1998. Sa tréimhse seo, cuireadh córas measarthach i bhfeidhm a bhí bunaithe ar an daonlathas shóisialta, mar gur chreid Chavez ag an am sa ‘Tríú Bealach’ a mhol caipitleachas le ‘haghaidh daonna’. Nuair a tóghadh arís é sa bhliain 2000, chuir sé leis an chlár leasuithe sóisialta le bunú comhairlí pobalda, comharchumann oibrí-bhainistithe, chomh maith le clár leasuithe ar chóras na talún a chríochnaigh le náisiúnú déanta ar roinnt tionscal áirithe. Ach is é an dúshlán a cuireadh roimh an tionscal ola in 2001 a spreag freasúracht fhíochmhar ón eite dheis rachmasach sa tír agus a comhghuaillithe idirnáisiúnta.

 

D’eagraigh siad ‘coup’ in éadan an réimis Bholavaraigh, le tacaíocht ó Rialtas Bush i Meiriceá, in Aibreán 2002. Ghlac ceannairí frith-Chavez san arm, agus a gcomhghleacaithe polaitiúla agus gnó, seilbh ar Phálás an Rialtais agus b’éigean do Chavez seasamh síos, bíodh is gur dhiúltaigh sé éirí as mar Uachtarán. Le Chavez faoi choimeád an airm, d’fhógair an ceannaire gnó rachmasach Pedro Carmona gur uachtarán ar rialtas sealadach a bhí ann agus cealaíodh bunreacht 1999. D’fholmhaigh na barrios ina mhaireann cosmhuintir na tíre láithreach agus spreagadh na céadta míle chun agóidíochta ar son an chórais Bholavaraigh agus i dtreo Phálás an Rialtais. Bhí Chavez ar ais i gcumhacht taobh istigh de chupla lá.

 

D’éirigh polaitíocht Chavez agus an Ghluaiseacht Bholavarach níos radacaí mar gheall ar an eispéaras seo agus iad ag tuiscint nach féidir ‘aghaidh dhaonna’ a chur ar an chaipitleachas. D’fhógair Chavez ag an Fhóram Sóisialta Domhanda i mí Eanáir 2005 gur shóisialach a bhí ann agus é ag moladh cur chuige úir a fhóireann don mhílaois úr; ‘Caithfidh muid sóisialachas a athcheapadh agus ní an cineál a bhí san Aontas Sóivéadach…ach sóisialachas úr, leagan daonna, a chuireann daoine agus ní meaisíní nó an stát os comhair gach rud eile…Beidh seo bunaithe ar chomhoibriú seachas comórtas’ a dúirt sé.

 

D’ardaigh luas an chlár claochlaithe soch-eacnamaíochta láithreach, le brabús stáit óna thionscail náisiúnaithe ag bogadh i dtreo an oideachais, na sláinte agus cúrsaí fostaíochta. Tháinig ísliú suntasach ar bhochtanas agus bhain Chavez bua cuimsitheach i dtoghchán 2006 le 63% de vóta an daonra iomlán. Ó shin i leith, cuireadh acmhainní an stáit i dtreo chlár rialtais a fhorbraíonn sealúcháis shóisialta, táirgeadh sóisialta agus táirgeadh ar son leasa shóisialta. Tugadh cumhacht do na comhairlí pobalda agus monarchana oibrí-bhainistithe mar chuid den iarracht chun an stát sóisialach a thógáil ón bhun aníos.

 

Léiríonn an móramh laghdaithe a bhain Rialtas Chavez le déanaí go bhfuil an freasúracht rachmasach ón eite dheis ag éirí níos eagraithe sa troid in éadan an cheartais. Le cois, tá constaicí inmhéanacha sa Chavezachas féin a thógann contúirtí fosta, ar nós na n-oifigeach rialtais buigéiseach agus na bhfeidhmeannach  páirtí atá in éadan cumhachta ón bhun aníos sna háiteanna oibre agus pobail. D’fhéadfaí áitiú fosta go mbeidh an cultas pearsan a tógadh timpeall ar Chavez féin ina bhac fadtéarmach don chuspóir chéanna.

 

Cibé cinniúint atá i ndán do réabhlóid Bholavarach Veiniseála, áfach, is é an príomhthionchar atá aicí ná dóchas a hathmhuscailt agus léiriú go bhfuil rogha eile ann seachas an nualiobrálachas agus loighic an ‘caipitil’. Taispeánadh go soiléir gur féidir sochaí a phleanáil agus a reáchtáil ina bhfuil ‘forbairt dhaonna’ i gcroílár na forbartha eacnamaíochta. Tá todhchaí an domhain agus an chine dhaonna i gcoitinne ag brath go mór ar bhua fhadtearmach an tsóisialachais úir seo.

 

Scríofa ag ar 15.10.2012 Rannóg gné-ailt, náisiúnta, nuacht.

Tabhair Freagra

© Nuacht24